Help mee!
Column Wim Pierik

Kunst: aanraken geboden?

“Aanraken geboden” was de prikkelende titel van een aantal exposities eind vorige eeuw. Daar, in het kerkje van Kortenhoef, begon waarschijnlijk mijn interesse in beelden. Later bezocht ik regelmatig exposities van kunstenaars met een visuele beperking, georganiseerd door de stichting KUBES. Die beelden waren veelal ook op de tast gemaakt en dat sprak me erg aan. Al voelend, kun je goed je eigen voorstelling in je hoofd maken.

Maar ik ontdekte dat er meer was. De stichting Twin Travel organiseert onder andere culturele dagen en zorgt dan voor de begeleiding. Ik las over rondleidingen door Reno Raaijmakers, waarbij weinig te voelen was. Ik hoorde er positieve verhalen over. En toen er een excursie naar het Rijksmuseum kwam, grepen Hermine en ik de kans om dit pas geopende gebouw te bezoeken en Reno te horen. Vol enthousiasme nam hij ons mee langs een selectie kunstobjecten: beelden en schilderijen. Hij vertelde bevlogen over wat er te zien was en wat de boodschap van de kunstenaar was. Soms begon hij meteen enthousiast over dat laatste, zonder te melden of het een schilderij of beeld was, van welke kleur en hoe groot. Dat is toch basisinformatie om je een voorstelling te kunnen maken. Maar ik genoot er enorm van. Ik herinner me vaag iets van de beschrijving van een schilderij met vier vrouwelijke heiligen. Jammer is wel dat die voorstellingen in mijn hoofd weer vrij snel wegzakken. Boeiend is ook de gedachtewisseling in een groep over een kunstobject. In het Rijksmuseum bespraken we hoe de Ongelovige Thomas erbij zou staan. Niet alleen ongelovig, maar ook nieuwsgierig, dus met zijn hoofd wat naar voren, en een beetje sensatiebelust.

Een andere keer brachten we een bezoek aan het Van Abbe Museum in Eindhoven. Daar besprak de groep een beeldje dat we met handschoenen mochten aanraken. Iemand merkte op dat het leek of de uitgebeelde vrouw ergens naar luisterde, met schuin gehouden hoofd. Dit was één van de drie beelden, die samen een voorstelling gaven van een gesprek.

Onlangs gingen we naar het Van Gogh Museum voor het populaire programma Van Gogh op Gevoel. Eerst gaf Melanie Ciuraj een geïnspireerde rondleiding. Ik zie dankzij haar beschrijving nog een Zuid-Frans landschap voor me: met velden, bergen op de achtergrond en een strakblauwe lucht. Van Gogh brengt door de richting van de verfstreken de suggestie van beweging aan. Melanie laat het ons voelen door de verfbewegingen met een kwastje op onze hand na te doen. Daarna volgt de voelsessie, met uiteindelijk de driedimensionale schilderijen op ware grootte. Waarschijnlijk voor mij te groot om een compleet beeld te vormen. En ik miste duidelijk de kleuren. Bovendien gaat het om een weergave in het platte vlak, ook al is het dan in reliëf. Kun je zo’n visueel concept wel tactiel omzetten? De mondelinge overdracht van Van Goghs kunstwerken sprak mij veel meer aan! Aanraken is dus niet altijd geboden!

Wim Pierik Uit: De Stem van Grave 66-4, december 2016.

Deze website is drempelvrij